Wie helpt?

Op 5 januari 1791 kreeg het Middelburgs Departement van het Zeeuws Genootschap der Wetenschappen een belangrijk geschenk. De weduwe van maecenas Johan Adriaan van de Perre schonk het Genootschap het planetarium dat haar man tussen 1782 en 1786 had laten maken. Zoals veel andere leden van het Genootschap was Van de Perre hevig geïnteresseerd in de natuurwetenschappen en bezat hij een uitgebreid kabinet van natuurkundige werktuigen, waarmee regelmatig experimenten werden uitgevoerd. Zijn planetarium werd in de 18e eeuw, toen het nog in huize Van de Perre stond, in alle toonaarden bejubeld; een reis naar Zeeland - en dat was in die dagen beslist moeilijker dan nu - werd alleen hierom al de moeite waard geacht. De secretaris van het Genootschap noemde het bij de aanvaarding van de schenking in 1791 zelfs het kostbaarste planetarium in heel Europa. Een van de leden, ds. H.J. Krom maakte direct een uitvoerige beschrijving die nog steeds in onze handschriftencollectie bewaard wordt. Huib Zuidervaart wijdde er een uitvoerige studie aan die in Archief 1982 gepubliceerd werd. Velen van u kennen dit object. Het stond jarenlang middenin de genootschapszaal in het Zeeuws Museum. In 2000 is het overgebracht naar het Zeeuws Archief, waar het een prominente plaats in de centrale hal kreeg. Hiermee keerde het planetarium terug in het huis waar het eens de natuurkundige onderzoekingen van Johan Adriaan van de Perre ondersteunde. Helaas is er een manco, het raderwerk loopt niet meer, de planeten draaien niet meer in hun banen om de zon en de bezoeker die het planetarium op open dagen van het Zeeuws Archief ziet staan, begrijpt nauwelijks meer hoe het werkte.

(foto:Aart van Belzen)

We zouden het planetarium graag weer aan de gang helpen en dit blijkt ook mogelijk. Uurwerkmaker Jan Stins en meubelrestaurator Thijs Matthijsse hebben het instrument geïnspecteerd en offerte uitgebracht. Voor ongeveer 7.500 euro is het planetarium weer geheel op orde. Het Genootschapsbestuur is bereid een deel hiervan uit het Fonds voor de verzamelingen te betalen, maar niet het gehele bedrag. Wilt u ons helpen deze som toch bij elkaar te krijgen door het planetarium te adopteren en een bijdrage voor deze restauratie te schenken? Gulle gevers zullen - wanneer het planetarium weer in volle glorie werkt - voor een speciale rondleiding worden uitgenodigd. Samen moeten we toch in staat zijn dit eeuwenoude instrument dat eens vele tongen in Europa in beweging bracht weer aan de praat te krijgen. Nu het Zeeuws Genootschap als ANBI-stichting erkend is, zijn schenkingen zelfs fiscaal aftrekbaar. We rekenen op uw steun, elk beetje helpt!

Giften kunnen overgemaakt worden op bankrekening nr. 47.70.40.837
ten name van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen
onder vermelding van "planetarium"
(IBAN: NL39 DEUT 0477 0408 37; BIC: DEUTNL2N).

Het Genootschap bedankt u bij voorbaat voor uw steun.

Namens het bestuur, Mr. S. Köller, secreatris.
Namens de Commissie voor de verzamelingen, Drs. C.E. Heyning, voorzitter.

bijgewerkt 23.05.2013